Άρθρο του Γεωργίου Κανιάρη στο enetpress.gr
Κεραυνός εν αιθρία η απόφαση του Μονίμου Διαιτητικού Δικαστηρίου της Χάγης. Δικαιώνει τις Φιλιππίνες στις διαφορές της με την Κίνα, που αφορούν τη Νότια Σινική Θάλασσα.
Καμιά νομική βάση δεν έχουν πια οι διεκδικήσεις της Κίνας σε ιστορικά θεμελιωμένα δικαιώματα επί των πόρων στις θαλάσσιες ζώνες εντός της γραμμής με τις εννέα παύλες (nine dash line), δηλ. την οριοθέτηση που αποτυπώνεται στους κινέζικους χάρτες εδώ και δεκαετίες.
Κατά την απόφαση του Δικαστηρίου, τα ιστορικά δικαιώματα αλιείας και εξόρυξης υδρογονανθράκων, που επικαλείται η Κίνα, υποχωρούν ή μάλλον εξαφανίζονται μπροστά στην υπεροχή των δικαιωμάτων που έχουν οι Φιλιππίνες με την Αποκλειστική Οικονομική τους Ζώνη.
Το Δικαστήριο στις 501 σελίδες της απόφασής του δίνει αναλυτικά ερμηνείες σε πολλά και κρίσιμα ζητήματα, που σίγουρα θα πρέπει να μελετήσουν σε «βάθος» και «πλάτος» οι Έλληνες πολιτικοί, διπλωμάτες, νομικοί, εν όψει των όποιων εξελίξεων για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο.
Μένοντας στο θέμα μας, το Πεκίνο χαρακτήρισε «αστήρικτη και άκυρη» την απόφαση του Δικαστηρίου, δεν την αναγνωρίζει και απειλεί ότι οι ένοπλες δυνάμεις της θα υπερασπισθούν παντίοις τρόποις τα θαλάσσια συμφέροντα της Κίνας.
Πολλές άλλες χώρες, όπως το Βιετνάμ, η Μαλαισία, η Ταϊβάν, το Μπρουνέι, ενδιαφέρονται άμεσα για τις εξελίξεις στη Νότια Σινική Θάλασσα και γρήγορα θα διεκδικήσουν κυριαρχικά δικαιώματα σ’ αυτό το στρατηγικό και ιστορικό σταυροδρόμι που κρατά το κλειδί του παγκόσμιου εμπορίου, αλλά και σίγουρα θα αξιώσουν «μερίδιο» από το μοναδικό πλούσιο «βάθος» της θάλασσας (πετρέλαιο, φυσικό αέριο).
Είναι αλήθεια ότι η Κίνα αντέδρασε σπασμωδικά στο «άκουσμα» της απόφασης. Δείχνει να αγωνιά για τη συμπεριφορά των άλλων γειτόνων–διεκδικητών και έσπευσε να δηλώσει ότι θα προχωρήσει στην ανακήρυξη Ζώνης Εναέριας Αναγνώρισης (ΖΕΑ).
Οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, που έχουν έντονη στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, τάσσονται υπέρ του διεθνούς δικαίου, άρα υπέρ της απόφασης του Δικαστηρίου της Χάγης. Υπ’ όψιν, ότι τα τελευταία χρόνια ΗΠΑ και Φιλιππίνες έχουν προχωρήσει σε συμφωνία πολυετούς στρατιωτικής συνεργασίας. Ο πρόεδρος Ομπάμα και η κυβέρνησή του χαρακτήρισαν την απόφαση «τελεσίδικη και δεσμευτική».
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ακούγοντας τις «δοκιμές» που κάνουν Κίνα και ΗΠΑ στις πολεμικές τους μηχανές, δείχνει συγκρατημένη κι επιφυλακτική. Άτολμη η ύπατη εκπρόσωπος της Ένωσης επί θεμάτων εξωτερικής πολιτικής Φεντερίκα Μογκερίνι προχώρησε σε μια άχρωμη ανακοίνωση θέλοντας να κρατήσει αποστάσεις από τις εξελίξεις στη Νότια Σινική Θάλασσα, μεταξύ Πεκίνου και Μανίλας, αλλά και ισορροπίες έναντι των ΗΠΑ. Αρκέστηκε μόνον να υποβάλει τα σέβη της… στο Δίκαιο της Θάλασσας.
Αλήθεια, ποια σχέση έχει η Ελλάδα με τις εξελίξεις στη Νότια Σινική Θάλασσα;
Η πατρίδα μας υπερέχει ως θέση γεωγραφική, γεωστρατηγική, γεωπολιτική, στο σταυροδρόμι της Μεσογείου. Όμως, μείζον θέμα αποτελεί η μη ανακήρυξη της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ), ενώ απέναντί της έχει τη γείτονα Τουρκία που επί χρόνια αρνείται την κύρωση της Σύμβασης του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, αμφισβητεί το Καστελόριζο και άλλα ελληνικά νησιά και προσπαθεί να ανατρέψει το status quo στο Αιγαίο.
Το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, βεβαίως, ενισχύει τις ελληνικές θέσεις. Αλλά δεν γνωρίζουμε ποια θα είναι η συμπεριφορά της Τουρκίας, σε μια πιθανή προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο, που σίγουρα θα επικαλείται νομολογίες.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε την από 2 Φεβρουαρίου 2009 απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, σχετικά με τη διένεξη μεταξύ Ουκρανίας–Ρουμανίας στη Μαύρη Θάλασσα, που αφορούσε τη νήσο των Όφεων. Η απόφαση… έγειρε υπέρ της Ρουμανίας. Η νήσος των Όφεων είναι ουκρανικό νησί, βρίσκεται όμως κοντά στις ρουμανικές ακτές. Το Δικαστήριο, λοιπόν, απεφάσισε ότι έχει μόνο χωρικά ύδατα, αλλά δεν έχει υφαλοκρηπίδα ούτε ΑΟΖ.
Σε σχέση με το «ζωντανό» Καστελόριζο, το συγκεκριμένο νησί της Ουκρανίας είναι ακατοίκητο κι έχει μόνο μια στρατιωτική φρουρά. Η Νότια Σινική Θάλασσα, εν προκειμένω, είναι μίλια μακριά μας. Είναι σημαντική όμως για την Ελλάδα η νωπή και ιδιαίτερη ερμηνεία της διάταξης της Σύμβασης του Δικαίου της Θάλασσας, που έδωσε το Διεθνές Δικαστήριο και αφορά τους γεωγραφικούς σχηματισμούς.
Ερμηνεία για βράχους, βραχονησίδες, αστερισμούς νησιωτικών σχηματισμών (νησιά Σπάρτλι), νησιά… τεχνητά. Έχουμε πράγματι, στην κυριολεξία, φυτεμένα από την Κίνα νησάκια στη θαλάσσια αυτή περιοχή.
Σίγουρα θα ακολουθήσουν αναλύσεις επί αναλύσεων, ερμηνείες, παρερμηνείες, ενστάσεις, εντάσεις, νέες θέσεις, αντιθέσεις, επιθέσεις. Ίδωμεν.
Εμείς δεν έχουμε την πολυτέλεια της αδράνειας, όποιες κι αν είναι οι εξελίξεις στην Τουρκία που φαίνονται ραγδαίες. Το Καστελόριζο έχει κατοίκους. Απαραίτητη η ενίσχυση της κοινωνικής ζωής και των οικονομικών δραστηριοτήτων της νήσου.
Στην Τουρκία υπάρχουν ακραίες φωνές που αμφισβητούν ευθέως το καθεστώς κι άλλων νήσων (Αγαθονήσι, Φαρμακονήσι κ.λπ.), επικαλούμενες τις Συνθήκες της Λωζάννης και των Παρισίων. Οι τουρκικές προκλήσεις–διεκδικήσεις φθάνουν μέχρι και στα νότια της Κύπρου και μέσα στην Κυπριακή ΑΟΖ.
Ο πολιτικός, διπλωματικός, νομικός κόσμος πρέπει να είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει όποια πιθανή διένεξη με τους γείτονες που θα φθάσει στο Διεθνές Δικαστήριο.
Η τελευταία απόφαση του Δικαστηρίου της Χάγης σήκωσε φουρτούνες στη Νότια Σινική Θάλασσα. Κίνα, Φιλιππίνες, γειτονικές χώρες και ΗΠΑ επί ποδός. Έρχονται σίγουρα εξελίξεις.
Αυτή η απόφαση με την μοναδική διαιτητική–νομική της διάρθρωση και την τόσο αναλυτική ερμηνεία βοηθάει, εν πολλοίς, την Ελλάδα.
Πρέπει λοιπόν να την προσθέσουμε στον «οπλισμό» μας. Να σπάσουμε τις «γκρίζες ζώνες», να αναδείξουμε τα ζωντανά νησιά μας, που με την ελληνική τους ψυχή ιστορικά φυλάνε τις Θερμοπύλες του Κόσμου, μέσα στους αιώνες…
* Δικηγόρος – μέλος της Ένωσης Ποινικολόγων
